Logopedyczne karty pracygłoski, różnicowanie, oddech i słuch

Różnicowanie głosek

Różnicowanie dz, dż i dź: karty pracy i ćwiczenia

Dz, dż i dź to dźwięczne odpowiedniki c, cz i ć. W mowie pojawiają się rzadziej, dlatego dzieci mylą je długo, także w pisowni.

  • 6 kart + strona dla dorosłego
  • od słuchania do zdań
  • bezpłatna próbka PDF

Czym różnią się głoski dz, dż i dź

GłoskaGdzie pracuje język lub wargiJak płynie powietrzeGłos
dzczubek języka za dolnymi zębami, wargi w uśmiechuzwarto-szczelinowa (jak d + z)dźwięczna
dżczubek języka uniesiony za górne zęby, wargi w dzióbekzwarto-szczelinowa (jak d + ż)dźwięczna
dźczubek za dolnymi zębami, środek języka wysokozwarto-szczelinowa (jak d + ź)dźwięczna

Dz: uśmiech i język na dole, jak przy z. Dż: dzióbek i język w górze, jak przy ż. Dź: uśmiech i środek języka wysoko, jak przy ź.

Kiedy zacząć różnicowanie

Różnicowanie ma sens, gdy dziecko potrafi już powiedzieć każdą z głosek dz – dż – dź osobno, przynajmniej w sylabach i prostych wyrazach. Jeśli którejś głoski jeszcze nie ma, najpierw trzeba ją wywołać i utrwalić.

Zaczynamy zawsze od słuchania. Dziecko nie musi nic mówić: słucha i pokazuje, którą głoskę usłyszało. Dopiero gdy robi to bezbłędnie, przechodzimy do mówienia.

Różnicowanie dz – dż – dź krok po kroku

  1. Słuchanie

    Każdej głosce przypiszcie obrazek lub gest. Dorosły mówi sylaby i wyrazy, a dziecko pokazuje właściwy obrazek.

  2. Sylaby na zmianę

    Dziecko powtarza sylaby z mylonymi głoskami na zmianę, najpierw wolno: dza – dża – dzia, potem dzo – dżo – dzio.

  3. Sortowanie wyrazów

    Dziecko mówi wyrazy i układa je w kolumny według głoski. Na kartach wyrazy trafiają do domków, po jednym dla każdej głoski.

  4. Wyrazy z kilkoma głoskami

    Dziecko powtarza wyrazy, w których spotyka się kilka mylonych głosek: dziedziniec, dżdżownica, dzidziuś, dzwonnica.

  5. Zdania

    Zdania, w których spotykają się obie głoski: Dziadek ma dzwonek. Dżdżownica jest w ogrodzie. Dzieci jedzą dżem.

Wyrazy do sortowania

Z głoską dz

  • dzwon
  • dzwonek
  • dzbanek
  • bryndza
  • sadza
  • pieniądze

Z głoską dż

  • dżem
  • dżungla
  • dżokej
  • drożdże
  • jeżdżę
  • różdżka

Z głoską dź

  • dziadek
  • dzień
  • dziura
  • dźwig
  • budzik
  • łodzie

Wyrazy z dwiema takimi głoskami: dziedziniec, dżdżownica, dzidziuś, dzwonnica.

Zobacz próbkę kart do różnicowania

Pakiet Różnicowanie dz – dż – dź ma 6 kart i stronę dla dorosłego. Karty prowadzą od słuchania, przez sylaby i pary wyrazów, do zdań.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF i sprawdź, czy taki układ pasuje dziecku.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF

Karty pracy: różnicowanie dz – dż – dź

Pakiety są w sklepie Nie każ mu liczyć!, od autorów tej strony. PDF przychodzi e-mailem zaraz po zakupie.

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego przy dz, dż, dź nie ma par wyrazów?

Wyrazów, które różnią się tylko tymi głoskami, jest w polszczyźnie bardzo mało. Dlatego zamiast par ćwiczymy sortowanie: dziecko przypina obrazki do dzwonka (dz), słoika dżemu (dż) albo dziadka (dź).

Jak długo trwa różnicowanie dz – dż – dź?

To zależy od dziecka. Zwykle kilka tygodni krótkich, codziennych ćwiczeń. Etap słuchowy bywa szybki, a najdłużej trwa przeniesienie poprawnej wymowy do swobodnej mowy.

Czy różnicowanie pomaga w pisaniu?

Tak. Dzieci, które mylą głoski w mowie, często mylą też litery w dyktandach. Ćwiczenia słuchowe na tych samych parach pomagają im usłyszeć, co piszą.