Logopedyczne karty pracygłoski, różnicowanie, oddech i słuch

Różnicowanie głosek

Różnicowanie s, sz i ś: karty pracy i ćwiczenia

S, sz i ś to trzy szeregi w jednym miejscu: syczący, szumiący i ciszący. Dziecko, które ma już każdą z tych głosek osobno, często nadal je myli w mowie, bo słyszy je jako podobne. Różnicowanie uczy słyszeć i mówić je świadomie.

  • 6 kart + strona dla dorosłego
  • od słuchania do zdań
  • bezpłatna próbka PDF

Czym różnią się głoski s, sz i ś

GłoskaGdzie pracuje język lub wargiJak płynie powietrzeGłos
sczubek języka za dolnymi zębami, wargi w uśmiechuszczelinowa (można ją przeciągać)bezdźwięczna
szczubek języka uniesiony za górne zęby, wargi w dzióbekszczelinowa (można ją przeciągać)bezdźwięczna
śczubek za dolnymi zębami, środek języka wysokoszczelinowa (można ją przeciągać)bezdźwięczna

Najważniejsza różnica to położenie czubka języka i kształt warg: przy s uśmiech i język na dole, przy sz dzióbek i język w górze, przy ś uśmiech, język na dole i środek języka wypchnięty do góry.

Kiedy zacząć różnicowanie

Różnicowanie ma sens, gdy dziecko potrafi już powiedzieć każdą z głosek s – sz – ś osobno, przynajmniej w sylabach i prostych wyrazach. Jeśli którejś głoski jeszcze nie ma, najpierw trzeba ją wywołać i utrwalić.

Zaczynamy zawsze od słuchania. Dziecko nie musi nic mówić: słucha i pokazuje, którą głoskę usłyszało. Dopiero gdy robi to bezbłędnie, przechodzimy do mówienia.

Różnicowanie s – sz – ś krok po kroku

  1. Słuchanie

    Każdej głosce przypiszcie obrazek lub gest. Dorosły mówi sylaby i wyrazy, a dziecko pokazuje właściwy obrazek.

  2. Sylaby na zmianę

    Dziecko powtarza sylaby z mylonymi głoskami na zmianę, najpierw wolno: sa – sza – sia, potem so – szo – sio.

  3. Sortowanie wyrazów

    Dziecko mówi wyrazy i układa je w kolumny według głoski. Na kartach wyrazy trafiają do domków, po jednym dla każdej głoski.

  4. Pary wyrazów

    Dziecko mówi pary wyrazów różniących się jedną głoską i pokazuje, który obrazek pasuje: kasa–kasza, sok–szok, kos–kosz, sum–szum.

  5. Zdania

    Zdania, w których spotykają się obie głoski: Sasza je kaszę. Na szosie jest susza. Kasia ma sześć śliwek.

Wyrazy do sortowania

Z głoską s

  • sowa
  • sok
  • ser
  • osa
  • nos
  • las

Z głoską sz

  • szafa
  • szal
  • kasza
  • uszy
  • kosz
  • mysz

Z głoską ś

  • siano
  • ślimak
  • Kasia
  • osiem
  • miś
  • gęś

Pary wyrazów, które różnią się jedną głoską

  • kasa–kasza
  • sok–szok
  • kos–kosz
  • sum–szum
  • nos–noś
  • pas–paś
  • kasza–Kasia
  • nosze–nosie

Wyrazy z obiema głoskami: susza, szosa, suszarka, Sasza, sześć, szelest.

Zobacz próbkę kart do różnicowania

Pakiet Różnicowanie s – sz – ś ma 6 kart i stronę dla dorosłego. Karty prowadzą od słuchania, przez sylaby i pary wyrazów, do zdań.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF i sprawdź, czy taki układ pasuje dziecku.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF

Karty pracy: różnicowanie s – sz – ś

Pakiety są w sklepie Nie każ mu liczyć!, od autorów tej strony. PDF przychodzi e-mailem zaraz po zakupie.

Pytania i odpowiedzi

Dziecko ma s i sz, ale w zdaniach je myli. Co robić?

To dokładnie moment na różnicowanie. Zacznijcie od słuchania: wy mówicie wyrazy, dziecko pokazuje obrazek węża (s), pociągu (sz) albo kotka (ś). Dopiero potem dziecko samo mówi pary wyrazów i zdania. Krótko, codziennie po kilka minut.

Jak długo trwa różnicowanie s – sz – ś?

To zależy od dziecka. Zwykle kilka tygodni krótkich, codziennych ćwiczeń. Etap słuchowy bywa szybki, a najdłużej trwa przeniesienie poprawnej wymowy do swobodnej mowy.

Czy różnicowanie pomaga w pisaniu?

Tak. Dzieci, które mylą głoski w mowie, często mylą też litery w dyktandach. Ćwiczenia słuchowe na tych samych parach pomagają im usłyszeć, co piszą.