Logopedyczne karty pracygłoski, różnicowanie, oddech i słuch

Różnicowanie głosek

Różnicowanie z, ż i ź: karty pracy i ćwiczenia

Z, ż i ź to dźwięczne głoski z trzech szeregów. Wszystkie bzyczą, ale każda inaczej: z jak mucha, ż jak samolot, ź cichutko, jak kotek.

  • 6 kart + strona dla dorosłego
  • od słuchania do zdań
  • bezpłatna próbka PDF

Czym różnią się głoski z, ż i ź

GłoskaGdzie pracuje język lub wargiJak płynie powietrzeGłos
zczubek języka za dolnymi zębami, wargi w uśmiechuszczelinowa (można ją przeciągać)dźwięczna
żczubek języka uniesiony za górne zęby, wargi w dzióbekszczelinowa (można ją przeciągać)dźwięczna
źczubek za dolnymi zębami, środek języka wysokoszczelinowa (można ją przeciągać)dźwięczna

Przy z uśmiech i język za dolnymi zębami, przy ż dzióbek i język w górze, przy ź uśmiech i środek języka wysoko. We wszystkich trzech szyja drga.

Kiedy zacząć różnicowanie

Różnicowanie ma sens, gdy dziecko potrafi już powiedzieć każdą z głosek z – ż – ź osobno, przynajmniej w sylabach i prostych wyrazach. Jeśli którejś głoski jeszcze nie ma, najpierw trzeba ją wywołać i utrwalić.

Zaczynamy zawsze od słuchania. Dziecko nie musi nic mówić: słucha i pokazuje, którą głoskę usłyszało. Dopiero gdy robi to bezbłędnie, przechodzimy do mówienia.

Różnicowanie z – ż – ź krok po kroku

  1. Słuchanie

    Każdej głosce przypiszcie obrazek lub gest. Dorosły mówi sylaby i wyrazy, a dziecko pokazuje właściwy obrazek.

  2. Sylaby na zmianę

    Dziecko powtarza sylaby z mylonymi głoskami na zmianę, najpierw wolno: za – ża – zia, potem zo – żo – zio.

  3. Sortowanie wyrazów

    Dziecko mówi wyrazy i układa je w kolumny według głoski. Na kartach wyrazy trafiają do domków, po jednym dla każdej głoski.

  4. Pary wyrazów

    Dziecko mówi pary wyrazów różniących się jedną głoską i pokazuje, który obrazek pasuje: zebra–żebra, wazy–waży.

  5. Zdania

    Zdania, w których spotykają się obie głoski: Zebra ma żebra. Zuzia lubi rzeźby. Zimą jeżyk zasypia.

Wyrazy do sortowania

Z głoską z

  • zebra
  • zupa
  • zamek
  • koza
  • wazon
  • lizak

Z głoską ż

  • żaba
  • rzeka
  • żółw
  • róża
  • wieża
  • burza

Z głoską ź

  • zima
  • ziemia
  • źrebak
  • buzia
  • bazie
  • łazienka

Pary wyrazów, które różnią się jedną głoską

  • zebra–żebra
  • wazy–waży

Wyrazy z obiema głoskami: rzeźba, zażółcony, zazieleniony, zarzucać, zżółkły.

Zobacz próbkę kart do różnicowania

Pakiet Różnicowanie z – ż – ź ma 6 kart i stronę dla dorosłego. Karty prowadzą od słuchania, przez sylaby i pary wyrazów, do zdań.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF i sprawdź, czy taki układ pasuje dziecku.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF

Karty pracy: różnicowanie z – ż – ź

Pakiety są w sklepie Nie każ mu liczyć!, od autorów tej strony. PDF przychodzi e-mailem zaraz po zakupie.

Pytania i odpowiedzi

Czy różnicowanie z–ż–ź robić przed s–sz–ś?

Zwykle po. Głoski bezdźwięczne (s, sz, ś) są dla dzieci łatwiejsze, a dźwięczne powtarzają to samo ułożenie z włączonym głosem. Gdy s–sz–ś idzie dobrze, para z–ż–ź często zajmuje już tylko kilka spotkań.

Jak długo trwa różnicowanie z – ż – ź?

To zależy od dziecka. Zwykle kilka tygodni krótkich, codziennych ćwiczeń. Etap słuchowy bywa szybki, a najdłużej trwa przeniesienie poprawnej wymowy do swobodnej mowy.

Czy różnicowanie pomaga w pisaniu?

Tak. Dzieci, które mylą głoski w mowie, często mylą też litery w dyktandach. Ćwiczenia słuchowe na tych samych parach pomagają im usłyszeć, co piszą.