Logopedyczne karty pracygłoski, różnicowanie, oddech i słuch

Głoski szumiące

Głoska ż (rz): karty pracy i ćwiczenia

Ż i rz to w wymowie ta sama głoska: dźwięczna para sz. Dziecko układa język i wargi tak jak przy sz, a do tego włącza głos. Dlatego z ż pracujemy dopiero wtedy, gdy sz jest już pewne.

  • szereg szumiący
  • 6 kart + strona dla dorosłego
  • bezpłatna próbka PDF

Jak powstaje głoska ż (rz)

Pokażcie dziecku ułożenie w lusterku i powiedzcie głoskę razem, powoli:

  • wargi zaokrąglone i wysunięte, jak przy sz
  • zęby zbliżone
  • czubek języka uniesiony za górne zęby, boki języka przy zębach trzonowych
  • głos włączony: dłoń położona na szyi czuje drganie

Kiedy dziecko powinno mówić ż (rz)

Ż pojawia się zwykle razem z sz, około piątego roku życia. Wcześniej dzieci mówią z albo ź (zaba, ziaba zamiast żaba).

Częsty kłopot to ż wymawiane bez głosu, jak sz (szaba zamiast żaba). Wtedy pomaga ćwiczenie z dłonią na szyi: przy ż szyja drga, przy sz nie. Jeśli dziecko ubezdźwięcznia wiele głosek, warto sprawdzić słuch.

Jak logopeda wywołuje tę głoskę

Najprościej wyjść od sz: dziecko mówi długie sz i w trakcie włącza głos, jakby brzęczało. Dobrze sprawdza się porównanie do lecącego samolotu albo bzyczącego owada.

Ćwiczenia głoski ż (rz) krok po kroku

  1. Rozgrzewka buzi i języka 2 min

    Kilka ruchów przed lusterkiem: dzióbek i szeroki uśmiech na zmianę, 10 razy; malowanie podniebienia czubkiem języka od zębów do tyłu; konik: kląskanie językiem przyssanym do podniebienia.

  2. Sama głoska 1 min

    Dziecko mówi ż kilka razy: raz krótko, raz dłużej, raz cicho, raz głośno. Chwalimy każde poprawne powtórzenie.

  3. Sylaby 2 min

    Powtarzamy jak echo: ża, żo, żu, że, ży · aża, ożo, użu.

  4. Wyrazy 3 min

    Najpierw wyrazy z głoską na początku, potem w środku. Dziecko nazywa obrazki, a za każde dobre słowo koloruje kółko na liczniku.

  5. Zdania 2 min

    Krótkie zdania do powtarzania: Żółw je rzodkiewkę. Żaba lubi rzekę. Na plaży była duża kałuża.

  6. Mowa swobodna

    Gdy wyrazy i zdania wychodzą dobrze, umawiamy się na krótką rozmowę o obrazku, w której dziecko pilnuje głoski. To najtrudniejszy etap i może trwać tygodniami.

Wyrazy na ż: na początku, w środku i na końcu

Słowa z głoską ż (rz) dla dzieci, ułożone według miejsca głoski w wyrazie. Najłatwiej zacząć od wyrazów, w których głoska stoi na początku.

Na początku wyrazu

  • żaba
  • żuk
  • żółw
  • żyrafa
  • żagiel
  • rzeka
  • rzepa
  • rzęsy
  • żuraw
  • żyrandol
  • rzodkiewka
  • rzeżucha

W środku wyrazu

  • róża
  • wieża
  • burza
  • plaża
  • kałuża
  • nożyczki
  • kożuch
  • korzenie
  • jeżyk
  • łyżka
  • wróżka
  • ważka

W wygłosie ż brzmi jak sz (jeż, nóż wymawiamy jesz, nusz), dlatego tę pozycję ćwiczymy razem z sz.

Zobacz próbkę naszych kart

Pakiet do głoski ż (rz) ma 6 kart i stronę dla dorosłego. Każda karta to jeden krok: od rozgrzewki buzi, przez sylaby i wyrazy, po zdania, rymowankę i zadanie słuchowe.

Próbka to darmowy PDF z fragmentem pakietu. Wydrukuj ją i sprawdź, czy taki układ pasuje dziecku.

Pobierz bezpłatną próbkę PDF

Karty pracy do głoski ż (rz) do druku

Pakiety kupisz w sklepie Nie każ mu liczyć!, od autorów tej strony. Plik PDF przychodzi e-mailem zaraz po zakupie.

Pytania i odpowiedzi

W jakim wieku dziecko powinno mówić ż (rz)?

Ż pojawia się zwykle razem z sz, około piątego roku życia. Wcześniej dzieci mówią z albo ź (zaba, ziaba zamiast żaba).

Czy rz i ż to ta sama głoska?

Tak, w wymowie rz i ż brzmią tak samo; różnią się tylko pisownią. Wyjątek: po p, t, k i ch rz brzmi jak sz (trzy, krzesło, przy), a w połączeniu drz jak dż (drzewo). Takich wyrazów nie ćwiczymy na etapie ż.

Ile czasu dziennie ćwiczyć głoskę ż?

Wystarczy 5–10 minut, ale codziennie. Lepiej przerwać, gdy dziecko jest zmęczone, niż ciągnąć ćwiczenia na siłę. W pakiecie ż (rz) jest dzienniczek, w którym dziecko zaznacza kolejne dni.

Co jest w pakiecie kart do głoski ż (rz)?

Strona dla dorosłego ze wskazówkami i ułożeniem buzi oraz 6 kart: rozgrzewka i ułożenie głoski, sylaby, wyrazy z głoską na początku, wyrazy z głoską w środku i na końcu, zdania oraz rymowanka z zadaniem słuchowym. Pakiet kosztuje 6,90 zł, a wszystkie 17 pakietów głosek razem 49,90 zł.

Zobacz też