Logopedyczne karty pracygłoski, różnicowanie, oddech i słuch

Wady wymowy

Seplenienie u dzieci: rodzaje, przyczyny i ćwiczenia

Seplenienie to nieprawidłowa wymowa głosek syczących, szumiących albo ciszących. Najczęściej język wsuwa się między zęby albo powietrze ucieka bokiem. To jedna z najczęstszych wad wymowy u przedszkolaków.

  • sygmatyzm
  • najczęstsza wada wymowy
  • do logopedy po 4. roku życia

Rodzaje seplenienia

RodzajCo się dzieje
międzyzęboweczubek języka wsuwa się między zęby, s brzmi jak angielskie th
bocznepowietrze ucieka jednym albo dwoma bokami języka, słychać szmer, jakby ślinę
przyzęboweczubek języka opiera się o krawędzie zębów, dźwięk jest ostry, świszczący
nosowepowietrze ucieka przez nos zamiast przez usta
zamiana szeregówdziecko mówi jednym szeregiem zamiast drugiego, np. s zamiast sz (to parasygmatyzm)

Przyczyny

  • nieprawidłowe połykanie, przy którym język pcha się na zęby
  • oddychanie przez usta i język leżący na dnie jamy ustnej
  • wady zgryzu i braki zębów (np. po wypadnięciu jedynek)
  • krótkie wędzidełko języka
  • długie używanie smoczka albo butelki
  • słabszy słuch fonemowy

U dziecka, któremu właśnie wypadły jedynki, chwilowe seplenienie jest naturalne. Jeśli jednak język był między zębami już wcześniej, warto to sprawdzić.

Ćwiczenia, które można robić w domu

  1. Język za zębami w spoczynku

    Uczymy dziecko, gdzie jest miejsce języka, gdy nic nie mówi: przy podniebieniu, za górnymi zębami. Więcej o pozycji spoczynkowej języka.

  2. Uśmiech i zbliżone zęby

    Przed lusterkiem: szeroki uśmiech, zęby prawie złączone, czubek języka schowany.

  3. Wąski strumień powietrza

    Dmuchanie przez zbliżone zęby na piórko albo pasek papieru przy ustach.

  4. Utrwalanie poprawnej głoski

    Gdy dziecko powie s bez wsuwania języka, ćwiczymy sylaby, wyrazy i zdania z kart.

Karty do utrwalania głosek po seplenieniu

Pakiety są w sklepie Nie każ mu liczyć!, od autorów tej strony. Każdy ma bezpłatną próbkę PDF.

Pytania i odpowiedzi

Czy seplenienie międzyzębowe samo minie?

Rzadko. Zwykle utrwala się, bo dziecko przyzwyczaja się do ułożenia języka. Warto pójść do logopedy, gdy dziecko ma ponad cztery lata.

Czy seplenienie ma związek z ortodontą?

Często tak. Nieprawidłowe połykanie i wady zgryzu sprzyjają seplenieniu, a seplenienie z kolei utrwala wady zgryzu. Logopeda i ortodonta często pracują razem.